Wat is het verschil tussen ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid?

Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid worden in de praktijk regelmatig door elkaar gehaald, maar het zijn twee wezenlijk verschillende begrippen met elk hun eigen regels, gevolgen en verantwoordelijkheden. Begrijpen wat het verschil is en hoe het ene kan leiden tot het andere, helpt werkgevers om tijdig de juiste stappen te zetten. In dit artikel leggen we beide begrippen helder uit en laten we zien hoe je voorkomt dat kortdurend verzuim uitgroeit tot een langdurig probleem.

Wat is ziekteverzuim precies?

Ziekteverzuim is de afwezigheid van een werknemer wegens ziekte of klachten die het werken belemmeren. Het gaat om de periode waarin iemand zich ziek meldt en daardoor niet in staat is om zijn of haar werk (volledig) uit te voeren. Ziekteverzuim kan kortdurend zijn, zoals een griep van een paar dagen, maar ook weken of maanden aanhouden.

Belangrijk om te weten: ziekteverzuim zegt nog niets over de vraag of iemand structureel arbeidsongeschikt is. Het is in de eerste plaats een feitelijke situatie waarbij een werknemer tijdelijk uitvalt. Hoe snel iemand terugkeert naar het werk hangt sterk af van de aard van de klachten, maar ook van de begeleiding die wordt geboden. Juist die begeleiding maakt het verschil tussen een kort verzuim en een langdurig traject.

Wat is arbeidsongeschiktheid en wanneer treedt het op?

Arbeidsongeschiktheid is een juridisch en medisch begrip dat pas aan de orde komt na een langere periode van ziekteverzuim. In Nederland geldt dat een werknemer na twee jaar aaneengesloten ziekteverzuim kan worden beoordeeld voor een WIA-uitkering (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen). Pas op dat moment wordt officieel vastgesteld of iemand gedeeltelijk of volledig arbeidsongeschikt is.

Arbeidsongeschiktheid betekent dus niet automatisch dat iemand nooit meer kan werken. Het UWV beoordeelt in hoeverre iemand nog in staat is om inkomen te verdienen, rekening houdend met de beperkingen. Er zijn twee regelingen binnen de WIA: de WGA (voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten) en de IVA (voor mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn). De drempel voor de IVA ligt hoog; de meeste mensen vallen in de WGA-regeling.

Wat is het verschil tussen ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid?

Het kernverschil zit in de duur en de officiële vaststelling. Ziekteverzuim is de feitelijke afwezigheid wegens ziekte, terwijl arbeidsongeschiktheid een formele status is die wordt toegekend na een uitgebreide beoordeling. Ziekteverzuim is het begin; arbeidsongeschiktheid is een mogelijke uitkomst als dat verzuim lang aanhoudt en niet goed wordt begeleid.

Tijdens de eerste twee jaar van ziekteverzuim is de werkgever verantwoordelijk voor de loondoorbetaling en de re-integratie van de werknemer. Dit valt onder de Wet Verbetering Poortwachter. Pas na die twee jaar, als re-integratie onvoldoende is gelukt, kan het UWV een WIA-beoordeling uitvoeren. Arbeidsongeschiktheid is dus geen synoniem voor ziekteverzuim, maar een mogelijke vervolgstap.

Hoe verloopt het traject van verzuim naar arbeidsongeschiktheid?

Het traject van ziekteverzuim naar arbeidsongeschiktheid kent een vaste structuur die is vastgelegd in de Wet Verbetering Poortwachter. Globaal ziet het er als volgt uit:

• Week 1: De werknemer meldt zich ziek. De werkgever start de verzuimbegeleiding.
• Week 6: De bedrijfsarts stelt een probleemanalyse op.
• Week 8: Werkgever en werknemer stellen samen een Plan van Aanpak op.
• Maand 6 en verder: Regelmatige evaluaties en bijstellingen van het re-integratieplan.
• Jaar 1: De eerstejaarsevaluatie vindt plaats.
• Jaar 2: Als re-integratie niet is gelukt, kan de werknemer een WIA-aanvraag indienen bij het UWV.

Een goed verzuimprotocol zorgt ervoor dat alle stappen tijdig en correct worden doorlopen. Wie de regie verliest in dit traject, loopt het risico op een loonsanctie van het UWV, wat betekent dat de loondoorbetalingsplicht met een jaar wordt verlengd.

Wat zijn de financiële gevolgen van langdurig verzuim voor werkgevers?

Langdurig ziekteverzuim is voor werkgevers een aanzienlijke kostenpost. De directe kosten bestaan uit de loondoorbetaling gedurende twee jaar, doorgaans minimaal 70% van het loon, maar in veel cao’s hoger. Daar komen de kosten van vervanging, begeleiding en re-integratie bij.

Maar de indirecte kosten zijn minstens zo groot. Denk aan productiviteitsverlies, de belasting op collega’s die extra werk opvangen, en de administratieve lasten rondom het Poortwachtertraject. Als een werknemer uiteindelijk in de WGA terechtkomt, kan de werkgever via de gedifferentieerde WGA-premie nog jaren financieel aansprakelijk blijven voor de uitkeringskosten. Bij kleine en middelgrote werkgevers kan dit flink oplopen. Wij denken bij Remplooi dagelijks aan de portemonnee van de werkgever en weten dat iedere verzuimdag telt.

Hoe voorkom je dat ziekteverzuim leidt tot arbeidsongeschiktheid?

De sleutel ligt in vroege, actieve en persoonlijke begeleiding. Hoe sneller er contact is met een zieke werknemer en hoe gerichter de aanpak, hoe groter de kans op een succesvolle terugkeer naar het werk. Wij werken bij Remplooi met een aanpak die al op dag één begint: een arbeidsdeskundige gaat persoonlijk op bezoek bij de zieke werknemer. De centrale vraag is niet wat iemand niet kan, maar wat iemand nog wel kan. Die focus op mogelijkheden in plaats van beperkingen maakt een wezenlijk verschil.

Daarnaast is ziekteverzuim voorkomen minstens zo belangrijk als het begeleiden van lopend verzuim. Verzuimpreventie, een helder verzuimprotocol en consequente opvolging van afspraken zorgen ervoor dat kleine problemen niet uitgroeien tot langdurige uitval. Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ondersteunen bij het terugdringen van verzuim en het voorkomen van arbeidsongeschiktheid? Neem dan gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.