Je gebruikt een RI&E om ziekteverzuim te voorkomen door de risico’s in je bedrijf in kaart te brengen, ze te beoordelen op impact en een concreet plan van aanpak op te stellen dat je daadwerkelijk uitvoert. De RI&E werkt pas als preventiemiddel wanneer de uitkomsten leiden tot maatregelen met een eigenaar, een deadline en een vaste evaluatie.
Veel werkgevers hebben wel een RI&E, maar laten het document in een la liggen. Dat is zonde, want daar zit het verschil tussen een verplicht papiertje en echte verzuimreductie. Hieronder lees je hoe je de RI&E inzet als werkend instrument en wat je moet aanpakken om verzuim als werkgever te verminderen.
Welke RI&E-risico’s leiden het vaakst tot ziekteverzuim?
De risico’s die het vaakst tot verzuim leiden, zijn:
- Psychosociale arbeidsbelasting zoals werkdruk en stress
- Fysieke belasting zoals tillen en langdurig zitten of staan
- Onveilige of onprettige werkomstandigheden
Deze drie categorieën komen in vrijwel elke sector terug, in wisselende mate.
Psychosociale belasting
Psychosociale belasting verdient extra aandacht, omdat het vaak onzichtbaar blijft tot iemand uitvalt. Denk aan hoge werkdruk, onduidelijke taken, weinig regelruimte of een moeizame sfeer in het team.
Fysieke belasting
Fysieke belasting is concreter: zware tilwerkzaamheden, repeterende bewegingen of een slechte werkplekinrichting leiden vaak tot klachten aan rug, nek en schouders.
Lawaai, gevaarlijke stoffen en onveilige machines
Daarnaast spelen blootstelling aan lawaai en gevaarlijke stoffen en onveilige machines een rol, vooral in productie, bouw en logistiek.
Kijk bij het opstellen van je RI&E dus niet alleen naar wat zichtbaar misgaat, maar ook naar wat medewerkers ervaren. Je eigen verzuimcijfers vormen daarbij een goede toets: waar valt vaak iemand uit, en past dat bij de risico’s die je hebt benoemd?
Hoe maak je van RI&E-uitkomsten een plan van aanpak?
Je maakt van RI&E-uitkomsten een plan van aanpak door elk geconstateerd risico te vertalen naar een concrete maatregel, met daarbij een verantwoordelijke, een deadline en een prioriteit. Zonder die vier elementen blijft een RI&E een lijst met knelpunten in plaats van een werkplan.
Werk in deze stappen:
- Rangschik de risico’s: begin met de risico’s met de grootste kans op verzuim of de zwaarste gevolgen.
- Bedenk per risico een maatregel: liefst een maatregel die het risico bij de bron wegneemt, in plaats van alleen de gevolgen te verzachten.
- Wijs een eigenaar aan: iemand die verantwoordelijk is voor de uitvoering, niet een afdeling in het algemeen.
- Stel een realistische deadline: een datum waarop je kunt toetsen of het gelukt is.
- Plan een evaluatiemoment: kijk na enkele maanden of de maatregel het gewenste effect heeft.
De RI&E-toetsing door een gecertificeerde kerndeskundige is wettelijk verplicht, tenzij je als branche een erkend RI&E-instrument gebruikt. Zorg dat het plan van aanpak aansluit op die toetsing, zodat je zowel aan de wet voldoet als werkelijk iets verbetert.
Welke maatregelen uit de RI&E verlagen verzuim het meest?
De maatregelen die verzuim het meest verlagen, pakken de oorzaak aan in plaats van het symptoom:
- werkdruk verlagen
- de werkplek ergonomisch inrichten
- taken slimmer verdelen
- leidinggevenden trainen in het tijdig signaleren van problemen
Daarbij geldt: hoe dichter bij de bron, hoe duurzamer het effect.
Voorbeelden van maatregelen die in de praktijk werken
Een paar voorbeelden van maatregelen die in de praktijk vaak werken:
- Hulpmiddelen voor tillen en duwen, zodat fysieke belasting afneemt.
- Verstelbare werkplekken en afwisseling tussen zitten en staan.
- Duidelijke taakverdeling en realistische planning om piekbelasting te beperken.
- Regelmatige gesprekken tussen leidinggevende en medewerker over werkbeleving.
- Een duidelijk verzuimprotocol, zodat iedereen weet wat er gebeurt bij een ziekmelding.
Omgaan met verzuim als onderdeel van preventie
Ook de manier waarop je omgaat met verzuim zelf is onderdeel van preventie. Bij herhaald kortdurend verzuim helpt een open, niet-verwijtend gesprek vaak om onderliggende oorzaken boven tafel te krijgen. Dat is precies waar wij ons frequentverzuimgesprek op richten: patronen bespreekbaar maken en voorkomen dat korte uitval uitgroeit tot langdurig verzuim.
Wie moet er betrokken zijn bij de RI&E?
Bij de RI&E moeten de volgende partijen betrokken zijn:
- de werkgever
- de medewerkers of hun vertegenwoordiging (zoals de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging)
- een preventiemedewerker
- een gecertificeerde deskundige
De werkgever blijft eindverantwoordelijk, maar zonder inbreng van de werkvloer mis je de risico’s die er echt toe doen.
De rol van medewerkers en leidinggevenden
Medewerkers weten het beste waar het wringt. Betrek ze daarom actief, bijvoorbeeld via een korte vragenlijst, werkplekbezoeken of een gesprek per afdeling. Leidinggevenden kunnen daarbij helpen, omdat zij dagelijks zien waar werkdruk of onveilige situaties ontstaan.
De rol van de preventiemedewerker en kerndeskundige
De preventiemedewerker coördineert de uitvoering van de maatregelen binnen je organisatie. Heb je minder dan 25 medewerkers, dan kun je onder voorwaarden een eigen RI&E-instrument gebruiken. Voor toetsing van de RI&E en advies over maatregelen schakel je een gecertificeerde kerndeskundige in, bijvoorbeeld via je arbodienstverlener.
Hoe vaak moet je de RI&E actualiseren?
Je moet de RI&E actualiseren zodra er iets verandert in je bedrijf, zoals nieuwe werkprocessen, machines, een verhuizing of reorganisatie. Een vaste wettelijke termijn bestaat niet, maar in de praktijk is een jaarlijkse controle een verstandige richtlijn, zodat je plan van aanpak actueel blijft.
Een RI&E uit 2018 die nooit is bijgewerkt, zegt weinig over de situatie in 2026. Werkwijzen, bezetting en risico’s veranderen sneller dan je denkt. Denk ook aan hybride werken, nieuwe software of een toename van werkdruk door personeelskrapte: allemaal ontwikkelingen die nieuwe risico’s met zich meebrengen.
Gebruik je verzuimcijfers als signaal. Stijgt het verzuim op een afdeling plotseling, dan is dat een goede aanleiding om de RI&E voor die afdeling opnieuw te bekijken. Zo houd je de inventarisatie levend in plaats van er eens in de paar jaar tegenaan te kijken.
Hoe zorg je dat de RI&E echt verzuim voorkomt?
Een RI&E voorkomt pas echt verzuim als je de uitkomsten koppelt aan je dagelijkse verzuimaanpak en de effecten meet. Combineer de maatregelen uit je plan van aanpak met snelle opvolging bij ziekmeldingen en inzicht in verzuimpatronen, zodat je ziet waar preventie werkt en waar je moet bijsturen.
Preventie en verzuimbegeleiding combineren
Preventie en verzuimbegeleiding horen bij elkaar. Een RI&E vertelt je waar de risico’s zitten, maar je verzuimdata laten zien of die risico’s ook daadwerkelijk tot uitval leiden.
Bij ons begint de aanpak bij de telefonische ziekmelding, die de werknemer zelf doet. Op dag één volgt een persoonlijk contact, waarbij de arbeidsdeskundige de regie neemt en kijkt naar wat iemand nog wel kan. Dat vroege, persoonlijke contact levert vaak waardevolle signalen op over werkgerelateerde oorzaken, die je weer kunt terugkoppelen naar je RI&E.
Inzicht in verzuimpatronen
Dankzij onze verzuimrapportages krijg je daarnaast inzicht in verzuimpatronen per afdeling, functie of periode. Zo toets je of je maatregelen effect hebben en kun je gericht bijsturen, in plaats van op gevoel te beslissen.
Wil je dat je RI&E niet in een la verdwijnt, maar bijdraagt aan verzuimreductie? Neem dan contact met ons op. We kijken graag met je mee hoe je preventie en verzuimbegeleiding slim combineert, zodat je grip krijgt op verzuim en verzuimkosten.
Reacties zijn gesloten.